Aanwijzing toezichthouders - kan een medewerker van een adviesbureau aangewezen worden als toezichthouder

Nee, dat is niet zo maar mogelijk. Ingevolge artikel 18.4 van de Wm kunnen alleen ambtenaren worden aangewezen als toezichthouder. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat het volgens hoofdstuk 5 van de Algemene wet bestuursrecht wel mogelijk is niet-ambtenaren aan te wijzen als toezichthouder (zie artikel 5:11 , waarin wordt gesproken over een persoon, bij of krachtens wettelijk voorschrift belast met het houden van toezicht). In de Wm  is er evenwel voor gekozen dat alleen ambtenaren worden aangewezen. (bijzondere wet Wm gaat boven algemene wet Awb)

De praktijk van de handhaving milieuwetgeving is echter dermate omvangrijk dat het niet mogelijk is gebleken om het zogenaamde "adequate niveau van handhaving" bij provincies, gemeenten en het rijk te bereiken en in stand te houden zonder de inzet van "derden". De praktijk heeft hiervoor als oplossing gekozen dat personen die in dienst zijn van een adviesbureau, in ieder geval anderen dan ambtenaren, kunnen worden aangewezen als tijdelijk ambtenaar in dienst van het betreffende bestuursorgaan.

Door het aanwijzen van personen van een adviesbureau als tijdelijk ambtenaar, kunnen door deze personen voor en namens het bestuursorgaan dat hen heeft aangewezen toezichthoudende bevoegdheden (afdeling 5.2. van de Awb) uitgeoefend worden. Gelet op artikel 2:5 Awb en doordat daarmee ook belangrijke bepalingen uit de Ambtenarenwet en de daarop gebaseerde nadere regelingen voor provincies, gemeenten en waterschappen van toepassing worden verklaard, is het risico van niet-integer omgaan met de tijdens de uitoefening van de functie vergaarde informatie  beperkt. (bijvoorbeeld "lekken" richting een bedrijf waartegen een handhavingsactie wordt voorbereid door bestuursorgaan en Openbaar Ministerie).

Het is aan te bevelen te werken met een beperkt aantal bureaus dat regelmatig voor u, als overheid, werkt zodat een zeker onderling vertrouwen en "esprit de corps" kan ontstaan en de integriteit van betrokken personen bevorderd wordt.

Om nog extra waarborgen ten aanzien van integriteit in te bouwen kan voorafgaand aan de controles ook nog afgesproken worden dat als tijdens een controle ernstige misstanden worden ontdekt door de "tijdelijke ambtenaar", deze zijn bevindingen dan direct meldt bij de "echte" ambtenaar en deze laatste al dan niet met juridische ondersteuning vanuit het bestuursorgaan, de zaak overneemt en de handhavingsprocedure gaat uitvoeren (aanzeggen en effectueren van bestuursdwang of de dwangsom).