Bereiden van voedingsmiddelen

Vindplaats

§4.8.3. Activiteitenbesluit (AB) artikel 4.109 en voor de overgangsregeling artikel 6.36. Bijbehorende delen uit de originele nota van toelichting bij het activiteitenbesluit vindt u hier: nota van toelichting artikel 4.109 en 6.36.

Met Staatsblad 2009, nr. 479 is er een kleine wijziging aangebracht in lid 4 van artikel 4.109, waardoor verschillende vethoudende afvalwaterstromen gemengd mogen worden voordat ze door de vetafscheider worden geleid: toelichting wijziging artikel 4.109, lid 4.

Alhoewel deze activiteit is opgenomen in hoofdstuk 4 van het Activiteitenbesluit heeft het bereiden van voedingsmiddelen voor personen die wonen of werken in de inrichting niet tot gevolg dat de inrichting een type B wordt. Als het dus een type A inrichting betreft waar een bedrijfskantine aanwezig is, wordt het daardoor op grond van artikel 1.2, onder g 1°, geen type B inrichting, maar blijft het een type A inrichting die niet hoeft te melden. 

In het Activiteitenbesluit is slechts de lozing in het vuilwaterriool geregeld. Lozing anders dan in het vuilwaterriool is mogelijk via artikel 4.109 lid 2. Het afvalwater dat ontstaat bij voedselbereiding is te vergelijken met regulier huishoudelijk afvalwater en kan bij alternatieve verwijderingsopties bijvoorbeeld via een Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA) worden geloosd, mits deze IBA is gedimensioneerd op de totale afvalwaterstroom. In veel gevallen zal dan, voor de goede werking van de IBA, ook een vetafscheider noodzakelijk zijn. 

Aanverwante wetgeving

Op de afgifte van bedrijfsafvalstoffen is titel 10.6 Wet milieubeheer (Wm) van toepassing:

• afgifte aan een erkende inzamelaar: art. 10.37 Wm;
• het bewaren van de gegevens daaromtrent: art. 10.38 Wm.

Het slib en het vet uit een vetafscheider is geen gevaarlijk afval en kan dus met de bedrijfafvalstoffen worden afgevoerd.

Verboden en voorwaarden

 Uitgangspunt is altijd BBT (beste beschikbare techniek):

Voor de verwijdering van het afvalwater dat ontstaat bij voedselbereiding is dat lozing in het vuilwaterriool, nadat het afvalwater door een adequate vetafscheider is geleid. Het afvalwater komt qua samenstelling overeen met huishoudelijk afvalwater.

Het is verboden te lozen:

1. in het hemelwaterriool, oppervlaktewater, op of in de bodem;
2. via versnijdende of vermalende apparatuur (gootsteenvermaler);
3. zonder toepassing van een vetafscheider en slibvangput conform NEN-EN 1825-1 en 2 (meer informatie over vetafscheiders).

Het verbod onder 1 kan opgeheven worden met een watervergunning bij lozen in het oppervlaktewater of bij maatwerkvoorschrift (artikel 2.2, AB) bij lozing in een hemelwaterriool of in de bodem. Ook is dit lozen toegestaan, op grond van artikel 4.109, lid 2, als de inrichting niet is aangesloten op het vuilwaterriool en dit afvalwater samen met het huishoudelijk afvalwater van de inrichting wordt geloosd via daartoe geëigende voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een IBA (individuele behandeling van afvalwater).

Het Activiteitenbesluit biedt de mogelijk, dat bij maatwerkwerkvoorschrift, wordt afgezien van het toepassen van een vetafscheider, voor de gevallen dat er geen of zeer beperkt vethoudend afvalwater ontstaat.

Het overgangsrecht volgens artikel 6.36 AB bepaalt dat afscheiders geplaatst vóór 1 januari 2008 en voldeden aan NEN 7087, beschouwd kunnen worden als afscheiders die voldoen aan NEN-EN 1825.

Daarnaast zijn de situaties waar in het verleden geen afscheider was geplaatst of een vetafscheider was geplaatst die niet voldeed aan NEN 7087, nu bij maatwerkvoorschrift van rechtswege gelegaliseerd.

Controleaspecten 

Worden maatregelen genomen om te voorkomen dat vet in het afvalwater geraakt?

Keukengerei en vaat wordt bij voorkeur eerst droog van etensresten ontdaan, voordat het gespoeld wordt. Soms is er zelfs een gootsteenvermaler aanwezig om de etensresten efficiënt in het afvalwater te brengen. Dit is echter verboden.

Slibvangput en vetafscheider aanwezig?

1. Nee, dan moet dit zijn toegestaan met een maatwerk op grond van artikel 4.109 lid 5 (kan ook als gevolg van overgangsrecht) óf op basis van artikel 4.109 lid 2.
2. Ja, dan voldoet de slibvangput/olieafscheider aan en wordt gebruikt volgens NEN-EN 1825.
3. Ja, "oude", vóór 1-1-2008 geplaatste afscheider, overgangsrecht van toepassing.

Aspecten bij eenmalige controle (bij oprichting of verandering van de inrichting of plaatsing van nieuwe afscheider):

1. Juiste dimensionering van de afscheider: mogelijke rekenmethoden
2. Correcte plaatsing van de afscheider: aan- en afvoerleidingen zijn goed aangesloten;
3. Alleen afvalwater afkomstig van deze activiteit wordt door de afscheider geleid. Dus geen afvalwater van sanitair lozen of regenwater via de afscheider.
4. Regelmatig verwijderen van afgescheiden afvalstoffen en correcte afgifte. Volgens NEN-EN 1825-1 en 2 moet de vetafscheider eens per maand geleegd worden. Artikel 4.109 lid 4 geeft mogelijkheid tot lagere frequentie, mits de goede werking is gewaarborgd. 

Herhaalde routinecontroles (goed beheer van de installatie): 

5. In de NEN-EN-1825 is als verplichting opgenomen dat de afscheider eens per maand volledig wordt geleegd en op gebreken wordt gecontroleerd. Dit kan overigens, zie artikel 4.109 lid 4, aangescherpt of versoepeld worden i.v.m. de afvalwaterkarakteristiek.
6. Visueel: is afscheider beschadigd of aangetast?
7. Fysieke controle: Meting sliblaag en vetlaag. Volgens de NEN mag de slibopvangruimte voor maximaal 50 % gevuld zijn en vetopslagruimte (tussen de schotten) voor maximaal 80%. Dit laatste komt in het algemeen overeen met een vetlaagdikte van ca. 16 cm. Als deze (ook door de fabrikant per type bepaalde) grenzen overschreden worden wordt de afscheider niet goed onderhouden.

Aandachtspunten

• Bij 1 t/m 3 is aandacht in de (ver)bouwfase van belang. De lozingssituatie moet in de bouwfase in de rioleringtekening worden opgenomen. Bouwinspectie kan benut worden in de vorm van een "wachtmoment" (bouwinspectie term). De plaatsing wordt gecontroleerd waarna de aannemer verder kan bouwen. Herstel van een foutieve installatie na de oplevering van een gebouw kan hiermee voorkomen worden.
  Bij verbouw is herberekening van de dimensionering wellicht nodig. Correcte plaatsing is ook: rekening houden met afstand tot bron en riolering i.v.m. het vereiste van niet te heet afvalwater, want dat tast de goede afscheiding van vetten aan.
• Bij 4 en 5 is sprake van administratief toezicht v.w.b. afvaldocumenten, eventuele instructie van personeel en borging daarvan in de organisatie.
• Bij 6 en 7 is sprake van fysiek toezicht.
  Gecertificeerde bedrijven laten een uitvoerig onderhoudsdocument achter, waarin ook voor inspectie waardevolle informatie staat. (bijv. mankementen aan de afscheider). Onderhoud door een Kiwa gecertificeerd bedrijf is overigens niet verplicht.

Aandachtpunten bij controle:

• vetafscheiders die binnen geplaatst zijn worden meestal "gekneveld", voor opening is een passende (inbus)sleutel nodig. Dit i.v.m. stankbezwaren.
• bij veel dampvorming kan sprake zijn van een te hoge temperatuur. Dat kan de reden zijn voor weinig vet in de afscheider, ondanks dat lediging geruime tijd niet gebeurd is.

Meting en monstername:

• Meting van de vetlaagdiktes kan bijvoorbeeld met een peilstok of laagdiktemeter;
• Monstername is niet aan de orde: er is geen lozingseis van 300 mg/ltr. meer van toepassing.  

Opbouw inspectie

1. Dossieronderzoek: gegevens afscheider bekend? Resultaten en afspraken eerdere controle(s)?
2. Resultaten en afspraken eerdere inspecties
3. Nieuwe afscheider: check Ad 1b, 1 t/m 3 "Controleaspecten"
4. Administratieve controle:

• bekijk hoe men in de keuken te werk gaat, doet men voldoende aan preventie om te voorkomen dat vet in het afvalwater geraakt.
• eventueel meten van de vetlaagdikte
• vetafval kan ook met ander bedrijfsafval afgegeven worden en er kan sprake zijn van ontdoen via route-inzameling, dan is er geen afzonderlijke bon of nota.
• vraag naar borging onderhoud binnen bedrijf (wie regelt dit, is er een onderhoudscontract?)
• gegevens afscheider: certificaat, dimensionering, leeftijd.
• Check laagdikte vet (max. 16 cm) en vulling slibopvangruimte (max. 50 %). Deze criteria hebben te maken met de eisen waaraan het product op basis van het ontwerp door de fabrikant moet voldoen i.v.m. het goed functioneren. Boven deze waarden kan de afscheider het afvalwater niet goed scheiden.
• Eventueel checken of er sprake is van vetproblemen in die streng van het rioolstelsel van het vuilwaterriool bij de beheerder van het riool.

Nadere informatie

Toelichting op de regelgeving bij lozingen via een vetafscheider en slibvangput. 

Bovenstaande is schematisch samengevat in deze vragenboom.

Een ingekorte versie van het schema is te downloaden als handhavingskaart, die u kunt meenemen bij een bedrijfsbezoek.

Een aantal karakteristieke foto's van een controle van een vetafscheider.