Waterwet

In de Waterwet zijn een acht wetten, met betrekking tot het waterbeheer, geheel of soms gedeeltelijk geïntegreerd. Deze wetten komen daarmee te vervallen, hetgeen resulteert in een vermindering van regels, een vereenvoudiging van het vergunningenstelsel en minder administratieve en bestuurlijke lasten. De Waterwet is in tegenstelling tot een voorganger, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, niet van toepassing op indirecte lozingen, die vallen nu uitsluitend onder de Wet milieubeheer.

De (afval)waterwetgeving heeft een aantal zorgplichten toegekend aan waterschappen en gemeenten. Waterschappen hebben een zorgplicht voor de zuivering van stedelijk afvalwater en het watersysteem. Gemeenten hebben zorgplichten voor de inzameling van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. De zorgplichten zijn verankerd in verschillende wetten.

Hoofdstuk 1 van de Waterwet bevat de algemene bepalingen. Hierin worden een aantal begrippen en geografische bepalingen uit de Wet nader omschreven.

Hoofdstuk 2 gaat in op de doelstellingen en normen van de Waterwet. Het gaat daarbij om normen voor waterkeringen, waterkwantiteit en waterkwaliteit.

In hoofdstuk 3 wordt de organisatie van het waterbeheer nader omschreven. Het hoofdstuk voorziet in de toedeling van beheer en de toedeling van enkele bijzondere zorgplichten. Ook wordt ingegaan op interbestuurlijke samenwerking (zoals het sluiten van waterakkoorden) en op de regels die gaan over het toezicht door het hoger gezag.

Met de vernieuwing van de afvalwaterregelgeving van begin 2008 worden de uitvoeringsbesluiten (amvb's) geordend naar de doelgroep en niet meer naar compartiment waar de lozing plaatsvindt. De nieuwe besluiten vanaf 1-1-2008 zijn dan ook gebaseerd op de verschillende relevante wetten, namelijk de Wet milieubeheer, de Waterwet en de Wet bodembescherming en de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht).

Hoofdstuk 4 beschrijft het planstelsel op het terrein van het waterbeheer. Hierbij wordt ingegaan op het nationaal waterplan, het  regionaal waterplan (van de provincies), het beheerplan rijkswateren en het waterbeheerplan van de waterschappen.

Hoofdstuk 5 van de Waterwet geeft verschillende bevoegdheden aan de beheerder voor de realisatie van het waterbeheer. Ingegaan wordt op de legger, het peilbesluit, het zogenoemde projectplan, gedoogplichten en op instrumenten in verband met gevaar voor waterstaatswerken.

Hoofdstuk 6 geeft regels voor handelingen in het watersysteem, zoals lozingen op oppervlaktewater,  het onttrekken van grondwater of het bouwen op een dijk. Het beschrijft in het bijzonder het stelsel van vergunningen en de algemene regels voor activiteiten in, op, onder of boven watersystemen.

Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een op grond van de Wet milieubeheer verplicht plan waarin de gemeente aangeeft hoe ze op korte en lange termijn invulling geeft aan de gemeentelijke zorgplichten.

Hoofdstuk 7 beschrijft de financiële bepalingen uit de Waterwet. In de eerste plaats betreft dit het heffingstelsel voor rechtstreekse lozingen in oppervlaktewater. Verder zijn in dit hoofdstuk enkele bepalingen over de provinciale heffing op grondwateronttrekkingen, leges bij vergunningaanvragen, schadevergoeding en subsidies opgenomen.

Hoofdstuk 8 gaat in op de bepalingen voor de handhaving van de Waterwet.

Hoofdstuk 9 van de Waterwet is momenteel leeg. Bij de totstandkoming van de Waterwet was dit het hoofdstuk 'Rechtsbescherming', dat slechts 9 dagen heeft bestaan. Het kende een bijzondere regeling van de zogenoemde ‘bestuurlijke lus'. 

Hoofdstuk 10 van de Waterwet bevat een aantal bepalingen over implementatie van internationale regelgeving, instelling commissie en evaluatie van de Waterwet. .

De Waterwet is de wettelijke grondslag voor diverse besluiten en regelingen. Het Waterbesluit en de Waterregeling zijn daarvan prominente voorbeelden. Bij verschillende besluiten en regelingen vormt de Waterwet samen met andere wetten de wettelijke grondslag, zoals bijvoorbeeld bij de lozingenbesluiten.