Buisleidingen

Handboek buisleiding in bestemmingsplannen

'Handboek buisleiding in bestemmingsplannen' (pdf, 2,8 MB) is recent in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu herzien. Deze versie is opgesteld door Antea, met inbreng van vele externe partijen zoals de Kennistafel buisleidingen.

De vorige versie van het handboek dateert uit 2010. In de nieuwe update 2016 zijn de latere uitwerkingen voor buisleidingen zoals:

  • Bevb
  • Revb
  • Handleiding risicoberekeningen Bevb
  • Barro
  • en de voortschrijdende inzichten meegenomen

Nieuw zijn onderwerpen als leidingstroken en windturbines in relatie tot buisleidingen. Ook zijn sommige stukken aangepast en verduidelijkt. De leesbaarheid is sterk vergroot.

Het Handboek is te gebruiken door:

  • bestemmingsplantoetsers
  • de leidingexploitanten
  • adviseurs bij de veiligheidsregio's
  • omgevingsdiensten en
  • alle gebruikers van de ruimte nabij een buisleiding

Structuurvisie buisleidingen

De Structuurvisie Buisleidingen (pdf, 9,1 MB) is een visie van het Rijk waarmee het Rijk voor de komende 20 tot 30 jaar ruimte wil reserveren in Nederland voor toekomstige buisleidingen voor gevaarlijke stoffen. Het gaat daarbij om ondergrondse buisleidingen voor het transport van aardgas, olieproducten en chemicaliën, die provinciegrens- en vaak ook landgrensoverschrijdend zijn. In de Structuurvisie wordt een hoofdstructuur van verbindingen aangegeven waarlangs ruimte moet worden vrijgehouden, om ook in de toekomst een ongehinderde doorgang van buisleidingtransport van nationaal belang mogelijk te maken.

De Structuurvisie Buisleidingen is het vervolg op het Structuurschema Buisleidingen uit 1985.

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) en Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro)

De juridische doorwerking van de Structuurvisie is opgenomen in het Barro en Rarro. In het Barro  (Titel 2.9. Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen) is de verplichting opgenomen om bij de opstelling of aanpassing van bestemmingsplannen of inpassingsplannen stroken vrij te houden voor de buisleidingen. Het gaat hierbij om vrijwaren en niet om bestemmen.

In het Rarro (Paragraaf 4. Voorkeurstracés buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen) zijn de voorkeurstracés voor buisleidingen opgenomen. Gemeenten die te maken hebben met leidingstroken zijn verplicht om bij het wijzigen van bestemmingsplannen rekening te houden met toekomstige leidingen op hun grondgebied en moeten voor komen dat er nieuwe belemmeringen ontstaan.

In het Barro is aangegeven dat aan weerszijden van de voorkeurstracés een zoekgebied geldt van 250 meter. Daarbinnen kan de gemeente de exacte ligging van het buisleidingen tracé bepalen. Mits het tracé aansluit op het voorkeurstracé bij de naastliggende gemeenten en het tracé dezelfde breedte heeft als de breedte van het grootste deel van het tracé.

Besluit EV buisleidingen

Het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) regelt de taken en verantwoordelijkheden van de leidingexploitant en de gemeenten.

In het Handboek buisleidingen in bestemmingsplannen (pdf, 2,8 MB) staat praktische informatie en voorbeelden voor het opnemen van buisleidingen met gevaarlijke stoffen in bestemmingsplannen.

De belangrijkste plichten voor de gemeente die een bestemmingsplan opstelt zijn:

  • Ruimtelijke reservering opnemen voor plaatsgebonden risico (PR) en verantwoording van groepsrisico (GR). Binnen de PR 10-6 risicocontour mogen geen kwetsbare objecten aanwezig zijn en zo mogelijk ook geen beperkt kwetsbare objecten. Het verwachte aantal aanwezigen binnen het invloedsgebied van de buisleiding moet worden verantwoord. Dat invloedsgebied reikt bij brandbare vloeistoffen tot net buiten de 10-6 contour, voor leidingen met aardgas en chemicaliën moet dat per geval berekend worden.
  • Ruimtelijke reservering opnemen voor de belemmeringenstrook met aanlegvergunningenstelsel: de voor onderhoud gereserveerde ruimte bedraagt ten minste 5 meter aan beide zijden van de leiding.
  • De ruimtelijke reserveringen zijn binnen 5 jaar verwerkt in bestemmingsplannen.

De belangrijkste plichten voor de exploitant van de buisleiding met gevaarlijke stoffen zijn:

  • Algemene zorgplicht in acht nemen ter voorkoming van ongewone voorvallen.
  • Leidingen aanleggen volgens de constructie eisen van de NEN 3650.
  • Veiligheidmanagementsysteem opstellen volgens de NTA 8000.
  • Sanering uitvoeren binnen 3 jaar als een kwetsbaar object binnen de PR 10-6 contour ligt.

Regeling EV buisleidingen

In de bijbehorende Regeling externe veiligheid buisleidingen (Revb) zijn opgenomen: de aanwijzing van buisleidingen, de risicoafstanden en de rekenmethodiek.

De regeling bevat de rekenmethodieken voor hogedruk aardgasleidingen, voor buisleidingen met aardolieproducten en voor chemicaliënleidingen. De rekenmethodiek voor chemicaliënleidingen is per 1 juli 2014 aan de regeling toegevoegd. Samen vormen deze rekenmethodieken de Handleiding risicoberekeningen Bevb, versie 2.0. In deze handleiding staat alle technische en inhoudelijke informatie die nodig is om het plaatsgebonden risico en het groepsrisico te bepalen.

Voor buisleidingen met aardolieproducten en voor chemicaliënleidingen zijn als genoemd per 1 juli 2014 risicobeperkende maatregelen in de regeling opgenomen. De bij die wijziging horende accorderingsbrief van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu schetst het afwegingskader rond de waardering van deze aanvullende maatregelen.

  • Met de Handleiding risicoberekeningen Bevb (Module B) en het rekenpakket CAROLA kunnen het plaatsgebonden risico en het groepsrisico voor ondergrondse hogedruk aardgasleidingen worden berekend.
  • Met de Handleiding risicoberekeningen Bevb (Module C) en het rekenpakket SAFETI-NL kunnen het plaatsgebonden risico en het groepsrisico voor ondergrondse buisleidingen met aardolieproducten worden berekend. Per 1 juli 2014 is het Revb herzien en maken risicobeperkende maatregelen onderdeel uit van Module C.
  • Met de Handleiding risicoberekeningen Bevb (Module D) en het rekenpakket SAFETI-NL kan het plaatsgebonden risico en het groepsrisico voor ondergrondse chemicaliënleidingen worden berekend.

De helpdesk externe veiligheid van het RIVM beantwoordt vragen over deze handleidingen.

Archief regelgeving

Meer informatie over buisleidingen