Grenswaarden en andere luchtkwaliteitsnormen

Voor de kwaliteit van de buitenlucht bestaan verschillende soorten normen. Deze pagina geeft informatie over luchtkwaliteitsnormen op leefniveau (de buitenlucht), die zijn gericht op de bescherming van mensen.

Onderstaande informatie gaat dus niet over de normen voor de uitstoot (emissies) van stoffen.

Wettelijke grenswaarden en drempelwaarden

Wettelijke grenswaarden en actiedrempels zijn meestal een compromis tussen haalbaarheid en gezondheid. Veel van de wettelijke normen komen direct uit Europese richtlijnen. Ze zijn vastgelegd in de Wet milieubeheer (titel 5.2 en bijlage 2). Het gaat om:

  • Grenswaarden: Nederland moet deze binnen een bepaalde termijn bereiken.
  • Alarmdrempel (stikstofdioxide en ozon): bij overschrijding is er ernstige smog. Dan moet de overheid direct maatregelen nemen en de bevolking waarschuwen.
  • Informatiedrempel (ozon): bij overschrijding is er matige smog, Dan moet de overheid direct kwetsbare bevolkingsgroepen informeren.

Daarnaast zijn er afstandseisen, waarbinnen een onderzoeksplicht geldt voor PM10 en NO2 (Besluit gevoelige bestemmingen).

Beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden

Deze normen zijn wat vrijblijvender dan de wettelijke grenswaarden.

Het gaat bijvoorbeeld om (wettelijke) richtwaarden/streefwaarden, waarop het beleid zich op moet richten (inspanningsplicht). Nederland moet de EU-streefwaarden (de Wm noemt dit richtwaarden) zoveel mogelijk binnen een bepaalde termijn bereiken. Er is dan geen directe resultaatsverplichting, zoals bij grenswaarden wel het geval is.

Bij wetenschappelijke advieswaarden staat gezondheidsbescherming centraal.

Bronnen van beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden zijn bijvoorbeeld:

Overzicht van de belangrijkste luchtkwaliteitsnormen

De tabel geeft een overzicht van enkele belangrijke normen in de regelgeving voor luchtkwaliteit. Ook bevat deze tabel de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor fijn stof (PM10 en PM2,5).

In de praktijk zijn er vooral nog overschrijdingen voor PM10 en NO2.

Overzicht van een aantal belangrijke luchtkwaliteitsnormen

Stof

Soort norm

Concentratie

Status

Stikstofdioxide (NO2)

Jaargemiddelde

40 µg/m3 (sinds 2015)

Grenswaarde

Stikstofdioxide (NO2)

Uurgemiddelde (mag max. 18 keer per jaar worden overschreden)*

200 µg/m3

Grenswaarde

Fijn stof (PM10)

Jaargemiddelde**

40 µg/m3

Grenswaarde

Fijn stof (PM10)

Jaargemiddelde

20 µg/m3

WHO advieswaarde

Fijn stof (PM10)

Daggemiddelde (mag max. 35 keer per jaar worden overschreden)** 50 µg/m3 Grenswaarde

Fijn stof (PM2,5)

Jaargemiddelde 25 µg/m3 (sinds 2015) Grenswaarde

Fijn stof (PM2,5)

Gemiddelde blootstellingsconcentratie, jaargemiddeld (obv metingen stedelijke achtergrondlocaties)

20 µg/m3

Grenswaarde#

Fijn stof (PM2,5)

Jaargemiddelde

20 µg/m3 (2020)

Richtwaarde/ streefwaarde$

Fijn stof (PM2,5)

Jaargemiddelde 10 µg/m3 WHO advieswaarde

Benzeen

Jaargemiddelde 5 µg/m3 Grenswaarde

* Van toepassing voor wegen waarvan ten minste 40.000 motorvoertuigen per etmaal gebruik maken.

** De daggemiddelde grenswaarde is voor PM10 belangrijker dan de jaargemiddelde norm van 40 µg/m3. Want de daggemiddelde norm komt ongeveer overeen met 32 µg/m3 jaargemiddeld.

# De blootstellingsconcentratie is de concentratie waaraan de stedelijke bevolking wordt blootgesteld. Voor 2020 geldt een streefwaarde van 18 μg/m3.

$ Streefwaarden uit de Europese richtlijnen staan als 'richtwaarden' in de Wet milieubeheer